جدیدترین اخبار سازمان
سایر اخبار کشاورزی

تاریخچه چای در ایران

ابتدا مصرف چای در میان قبایل چین مرسوم گشته وتاریخ دقیقی برای مصرف چای در ایران را نمی توان مشخص نمود لیکن براساس نوشته های بجا مانده از مورخین و محققین و سفرنامه ها ، مصرف چای در ایران از اواخر قرن پانزدهم و آغاز قرن شانزدهم شروع و شخصی به نام حاج محمد گیلانی ، تاجر ایرانی ، اطلاعات اولیه مربوط به چای و طریقه مصرف آن را از چین به اروپا برده است .

ایرانیان قبل از اسلام همانند سایر مردم دنیا از نوشیدنیهای متداول آن زمان استفاده می نمودند

لیکن پس از ورود اسلام و به دلیل عدم مشروعیت آنها ، نوشیدن قهوه را جایگزین نمودند . به دلیل دوری از مراکز تولید و شرایط نامساعد حمل ونقل و تجارت آن از یک طرف و نزدیکی تجارت ایران با چین و راههای ارتباطی مطمئن مثل جاده ابریشم از طرف دیگر باعث جایگزینی چای به جای قهوه گردید .

مصرف چای در ایران با وارداتی که از طریق شمال (کشورچین) و از طریق جنوب (کشورهند ) انجام می گرفت تامین می شد . در سال 1261 هـ . ش ، شخصی به نام حاج محمد اصفهانی کشت چای در ایران را آغاز نمود ولی به عللی رونق و توسعه نیافت تا در سال 1279 هـ ش ، بار دیگر با تلاش و احتمام محمد میرزای چایکار ملقب به کاشف السلطنه که ژنرال کنسول ایران در هندوستان بود ، آغاز گردید . او با این دیدگاه که مقدار زیادی ارز برای واردات چای صرف میگردد و تولید چای می تواند یکی از منابع عظیم برای رونق اقتصادی کشور باشد اقدام به کشت چای نمود .

کاشف السلطنه در هندوستان با وجود اینکه دولت هند از یادگیری فنون چایکاری برای اتباع خارجی شدیداٌ ممانعت بعمل می آورد ، توانست فنون کشت و تولید چای را بیاموزد و با مطالعه و بررسی شرایط آب و هوایی ایران و مشابهت آب و هوای شمال کشور با کشور هندوستان طی فداکاری و زحمات فراوان ، تعداد زیادی بذر و سه هزار اصله نهال را با شرایط حمل ونقل آن زمان که گاری و درشکه بوده ، به ایران انتقال داد و اقدام به احداث باغ چای در لاهیجان و کلارآباد نمود (سال 1279 هـ . ش) این عمل او مورد مخالفت عده کثیری که از جانب برخی محافل تحریک می شدند قرار گرفت و حتی در بعضی از موارد منجر به کندن نهالها و ویران کردن باغات شد .

ضمناً چون بهره برداری از باغات چای پس از پنج سال از غرس نهال دو ساله آغاز می شود و کشاورزان در آن زمان نیز آشنایی کافی در امور کاشت ، داشت و برداشت نداشتند لذا علاقه و تمایل به کشت چای نشان نمی دادند اما کاشف السلطنه با تحمل مرارت های زیاد و رویارویی با موانع مادی و مشکلات اجتماعی شرایط گسترش احداث باغهای چای در واحد سطح را فراهم کرد و با ایجاد انگیزه ، زمینه علاقمندی کشاورزان به کشت چای را بوجود آورد .

نخستین بار تعدادی از کشاورزان در حومه شهر لاهیجان (چارخانه سر) کشت چای را آغاز کردند و به تدریج در سایر نقاط استان گیلان گسترش یافت بطوریکه در سال 1319 مساحت باغات چای به 600 هکتار رسید . روند توسعه تدریجاً ادامه داشت تا اینکه در سال 1337 دولت ایران اقدام به تأسیس سازمان چای کشور نمود تا کشاورزان چایکار و صاحبان صنعت چایسازی را تحت حمایت قرار دهد . در حال حاضر سطح زیر کشت چای حدود 32000 هکتار می باشد که در بیش از 900 قریه در شهرهای صومعه سرا ، فومن ، شفت ، رشت ، لاهیجان ، آستانه اشرفیه ، سیاهکل ، لنگرود ، رودسر و املش در استان گیلان و شهرهای رامسر و تنکابن تا حوالی چالوس در استان مازندران به طول حدود 200 کیلومتر بصورت نامنظم و مجزا با فواصل کم و زیاد و دور و نزدیک با جاده اصلی بصورت پراکنده قرار گرفته و هم اکنون حدود 60000 خانوار در کشت و کار این محصول اشتغال دارند .