امید به شکوفایی صنعت چای کشور در چارچوب اقتصاد مقاومتی /سید عبدالله میرحسینی مقدم

15 , دسامبر , 2016
Untitled

 

 

Untitled

 

مقدمه :

چای گیاهی است خزان ناپذیر با اسم علمی Camellia teifera   Camellia sinensis از خانواده ته آسه که در مناطق گرمسیری ونیمه گرمسیری توام با رطوبت وبارندگی مناسب در خاک های معمولا اسیدی رشد می کند. تحقیقات مورخین ومحققین بیانگر این مطلب است که بوته چای حدود سه هزار سال قبل از میلاد در چین وجود داشته وموطن اصلی آن را نواحی جنوبی چین ودسته ای دیگر آن را هندوستان می دانند.

در ایران نیز مرحوم حاج میرزا کاشف السلطنه شهیر به چایکار که یکی از رجال میهن دوست وخدمت گذار کشور بود در اواخر قرن 12 هجری بذر ونهال چای را به ایران آورد وی تقریباً همه عمر خود را صرف ترویج چایکاری در ایران نمود وبالاخره جان خویش را در این راه از دست داد وی در سال 1275 هجری شمسی نسبت به احداث اولین باغ چای در لاهیجان اقدام نمود بطوریکه تا سال 1353 سطوح باغات چای کشور افزایش چشمگیری یافته وکارخانجات چایسازی تعدادشان به 78 واحد رسید .

در حال حاضر براساس آمار موجود سطح زیر کشت فعال چای در شمال کشور بیش از 20 هزار هکتار  می باشد واین نواحی زیر کشت چای را می توان به سه منطقه تقسیم کرد که به ترتیب از غرب به شرق عبارتند از : منطقه غرب گیلان ( فومن ، شفت ، صومعه سرا ، رشت ،) شرق گیلان (لاهیجان ،  سیاهکل ، لنگرود ، املش ، رودسر ) منطقه غرب  مازندران ( رامسر ، تنکابن ) وبرداشت برگ سبز چای درایران در سه فصل صورت می گیرد ، چین بهاره (با 3-2 دور برداشت ) چین تابستانی( با 5-3 دور برداشت ) چین پاییزه ( با یک دور برداشت ) انجام می پذیرد . این محصول برای حدود 45000 نفر چایکار و بالغ بر 77 قریه اشتغال ایجاد نموده است و 150 کارخانه چایسازی از 184 واحد چایسازی در طول دوره بهره برداری از اردیبهشت تا پایان مهر ماه به طور شبانه روزی از برگ سبز چای برداشت شده بوته های چای که از نظر مواد متشکله آلی بهترین نوع برگ سبز در دنیا می باشند ، مشغول فعالیت در فرایند تولید چای خشک وفرآوری آنها می باشند .

دولت تدبیر وامید نیز براساس منویات مقام معظم رهبری در راستای برنامه اقتصاد مقاومتی ، گامهای مثبتی را با اهداف افزایش تولید در واحد سطح ( انجام عملیات هرس کف بر ، کمربر ، آبیاری ، مکانیزاسیون ، خاک ورزی و … ) ، احیاء باغات رها شده وایجاد اشتغال در صنعت چای برداشته است که تداوم حمایت از این برنامه می تواند بدون شک شکوفائی صنعت چای را به همراه داشته باشد .

روش های اجراء برنامه های در دست اقدام :

الف نوسازی واحیاء باغ های چای موجود با انجام عملیات بهزراعی بشرح زیر :

1- انجام عملیات هرس طی برنامه زمانبندی شده با پرداخت تسهیلات کم بهره وبدون بهره از طریق صندوق چای  با نظارت فنی سازمان چای کشور ، زیرا حدود 50% از باغ های چای سن بوته های بالای 70 سال میباشد جوان سازی درچنین باغاهائی لازم است .

2- قبل از طرح اصلاح ساختار چای وانحلال سازمان ، سطح زیر کشت باغ های چای حدود 32 هزار هکتار بوده است . به علت بی توجهی ورهاسازی چای در دهه 80 حدود 12 هزار هکتار آن از چرخه تولیدخارج شده است  ( 4 هزار هکتار تغییر کاربری و8هزار هکتار رهاسازی شده ) یکی از راه های برون رفت از این وضعیت احیاء دوباره باغهای رها شده میباشد که میتوان حداکثر در مدت زمان 4ساله صورت گیرد.

3- رعایت تغذیه بهینه در باغ های چای پس از انجام آزمون های خاکشناسی جهت ارائه توصیه کودی مناسب وتحویل کود از طریق تعاونی های چایکاران ویا مجتمع های باغ وکارخانه به چایکاران در فصل زمستان ، جهت حمایت چایکاران بهای کود بصورت مساعده باشد بطوریکه درسال بهره برداری بعد از بهای برگ سبز تحویلی بصورت اقساط کسر شود .

4- توسعه روشهای نوین آبیاری :

حدود 15 سال قبل ، 5500 هکتار آبیاری قابل استفاده در باغ های چای داشتیم که متاسفانه به علت بی توجه ای به این امر مهم در حال حاضر فقط 300 هکتار در باغ های چای آبیاری داریم با یک برنامه ریزی دقیق میشود چاه های متروکه را احیاء ودرصورتیکه آب منطقه ای اجازه دهد میتوانیم چاه های جدیدی را احداث نمائیم . باتوسعه آبیاری در باغ های چای حداقل عملکرد دوبرابر شده وچای کیفی تولید می شود .

5- مبارزه با عوامل خسارت زا :

خوشبختانه در باغ های چای آفات وبیماریها زیاد خسارت زا نبوده جزیک مورد آن هم نماتد زخم ریشه چای میباشد که در یک برنامه مدون در چارچوب مدیریت تلفیقی آفات IPM خسارت نماتد را می توان در زیر آستانه زیان اقتصادی نگه داشت . واین امر نیاز به یک مدیریت فنی قوی میباشد که در حال حاضر درمجموعه چای کشور ( اجراء وتحقیقات ) وجود دارد.

 

6- خاک ورزی وشخم در باغ ها :

باتوجه به هزینه های بالای خاک ورزی چاره ای جزء کاربرد ماشین های کشاورزی در باغ نداریم وخوشبختانه در حال حاضر در سطوح کم در باغ های چای غرب گیلان عملیاتی شده وبایستی این امر را رواج داد تا ازطریق خاک ورزی حداقل زمینه افزایش 20- 15% محصول چای را فراهم آوریم .

7- توسعه مکانیزاسیون در باغ های چای :

با توجه به هزینه بالای داشت وبرداشت در باغ ها چای اصلاح روش های برداشت ( استفاده از ماشین های هرس وبرگچین ) وفرم دهی بوته های چای برای بهره مندی از مکانیزاسیون می تواند روش مناسبی برای کاهش هزینه وزمان برداشت خصوصاً در زمان کاشت وبرداشت برنج باشد . درحال حاضر حدود 15% از باغ های چای شمال کشور بصورت نیمه مکانیزه ومکانیزه میباشند که در یک برنامه مدون حداکثردر مدت 10 ساله ، می توان حدود 70% در باغ های چای را مکانیزه نمود. که البته نیاز به حمایت مالی دارد. در ایـن خصوص صندوق چای میتواند بصورت تشکل تعاونی مکانیزاسیون ویا مجتمع های باغ وکارخانه این امر مهم را عملیاتی نمائیم . شایان ذکر است همزمان با تغییر روش برداشت و توجه به انجام عملیات به زراعی در  باغ های چای شمال کشور حداقل در یک برنامه زمانی کوتاه مدت پنج ساله میتوان در سطح همین  باغ های موجود   ( 20 هزار هکتاری ) حدود 50% افزایش عملکرد را بالابرد یعنی   اجرائی کردن  اقتصاد مقاومتی .

 
Untitled

  البته ضرورت خرید تضمینی برگ سبز چای در راستای حمایت از چایکاران ، حداقل در یک مدت 5 ساله  و پرداخت بموقع بهای برگ سبز چای به چایکاران سبب تشویق آنها شده وشرایط مناسبی را برای تولید کیفی تر  محصول چای به دنبال داشته ضمن اینکه تاثیر آن برروی عملیات به باغی را در دوره داشت به وضوح  نمایان می سازد .

 همچنین همزمان با انجام اصلاح و نوسازی باغ های چای می بایستی توسعه وتجهیز کارخانجات چایسازی با لحاظ فن آوریهای جدید جهت تولید چای خشک کیفی در دست اقدام قرار گیرد ( برای سال 96-95 دولت مقدار100 میلیارد ریال بمنظور بهینه سازی سوخت وتوسعه تجهیز کارخانجات چایسازی تخصیص داده است ) . 

ب اجرای طرح های جامع بلند مدت :

براساس بررسی های صورت گرفته در استان گیلان حدود 8 هزار هکتار جنگل های مخروبه ونیم مخروبه موجود میباشد که بافت خاک آن اسیدی ( 5/5-5/4= PH ) ومیزان بارندگی سالیانه آن در این سایت ها 1800-1200 میلی متر میباشد کاملاً در حاشیه دریای خزر قرار گرفته ومیشود با یک سرمایه گذاری زیربنائی حداقل در مدت زمان 10 سال تبدیل به باغ های چای مکانیزه ونیمه مکانیزه بصورت مجتمع باغ وکارخانه (احیای کشت وصنعت ) نمود که این طریق هم به تولیدی ملی که همان اقتصاد مقاومتی میباشد کمک نمود وهم اشتغال پایداررا ایجاد نمود البته این امر نیاز به یک برنامه مدون تمام عیار کارشناسی میباشد ولی قابل اجراء وشدنی است ونیاز به عزم ملی است .

هم چنین حدود 20 هزار هکتار مزارع برنج تحت کشت ارقام کم بازده در بالادست شبکه های آبیاری                      سد سفید رود داریم که در گذشته های نه چندان دور از تبدیل بخشی از جنگل های مخروبه در مناطق کم شیب به مرور زمان تبدیل به مزارع برنج شده اند که میتوان با بررسی کارشناسی طی یک برنامه مدون زیر بنائی ، تبدیل به باغ های چای مکانیزه ونیمه مکانیزه بصورت مجتمع باغ وکارخانه ( کشت وصنعت ها ویا شرکتهای سهامی زراعی ) شوند که نیاز به بررسی دقیق کارشناسی میباشد . اگر این امر صورت گیرد با توجه به قیمت جهانی چای وبرنج به ازای هر کیلو چای خشک تولیدی میشود 5 کیلو برنج وارد نمود. یعنی ارزش اقتصادی یک کیلو چای خشک تولیدی برابر با 5 کیلو برنج میباشد ( با در نظر گرفتن هزینه های تولید در چای وبرنج ) .

در پایان به جهت ارتقاء تولید ملی در بخش کشاورزی و توجه به این محصول با ارزش واستراتژیک کشوری ومنطقه ای بدلیل آنکه در تمامی کشورهای چایخیز دنیا نه امکان افزایش سطح زیر کشت ونه افزایش عملکرد در واحد سطح ، وجود دارد بسیار مهم بوده و با برنامه ریزی و سرمایه گزاری بلند مدت برای این محصول می توان علاوه بر کمک به تولیدی ملی ، از یک سو اشتغال پایدار وازسوی دیگر بستر گردشگری با محیط زیست وطبیعت مناسب ایجاد نمود. این مهم یعنی رسیدن به اقتصاد مقاومتی است یعنی بهاء دادن وحمایت همه جانبه به تولید ملی به منظور اشتغال وتوسعه پایدار که چای میتواند یکی از بهترین  گزینه ها  والگوئی مناسب در کشور باشد .

 

                                والسلام

سید عبدالله میرحسینی مقدم

پاییز 1395

 Untitled

Untitled

هیچ نظری برای “ امید به شکوفایی صنعت چای کشور در چارچوب اقتصاد مقاومتی /سید عبدالله میرحسینی مقدم ” ارسال نشده است.

نظر بدهید